Proqramlaşdırmaya yeni başlayanların çoxu bir müddət sonra eyni anlayışlarla qarşılaşır: Git və GitHub. Adlar tez-tez çəkilir, vakansiyalarda tələb olunur, kurs proqramlarında yer alır — amma əksəriyyət üçün ilk baxışda qarışıq görünür.
“Birdən səhv edərəm?”, “Kodum silinər?”, “Çox texniki deyil ki?” kimi suallar tam normaldır.
Əslində isə Git və GitHub proqramçıların işini çətinləşdirmək üçün yox, asanlaşdırmaq, qorumaq və sistemləşdirmək üçün yaradılıb. Onları başa düşdükdən sonra kod yazmaq daha rahat, layihə idarə etmək isə daha güvənli olur.
Bu yazının məqsədi mövzunu ağır texniki detallarla boğmaq yox, səndə maraq oyatmaq və qorxunu aradan qaldırmaqdır.
Git — yazdığın kodun bütün dəyişiklik tarixçəsini saxlayan bir sistemdir.
Sadə dillə desək, layihənin keçmişini yadda saxlayan “ağıllı yaddaş” kimidir. Hansı faylı nə vaxt dəyişmisən, nə əlavə etmisən, nə silmisən — hamısı qeyd olunur.
Bunu belə təsəvvür et:
Bir sənəd üzərində işləyirsən və hər dəfə yeni versiya saxlayırsan. Amma qarışıq adlarla yox, səliqəli, tarixçəli və geri qaytarıla bilən formada.
Git sənə imkan verir ki:
Buna görə real layihələrdə Git demək olar ki, standartdır.
Git ilə GitHub eyni şey deyil.
Git — kompüterində işləyən sistemdir.
GitHub isə layihəni internetdə saxlayan və paylaşmağa imkan verən platformadır.
GitHub-ı belə düşün:
Kodunun onlayn “ev”i.
Orada sən:
Şirkətlər GitHub istifadə edir, çünki bu platforma komanda işini, kod yoxlanışını və layihə idarəsini çox asanlaşdırır.
İş prinsipi olduqca məntiqlidir.
Sən kodu öz kompüterində yazırsan — bu lokal mühitdir.
Sonra dəyişiklikləri onlayn platformaya göndərirsən — bu da GitHub olur.
Beləliklə:
Bu sistem tək işləyən developer üçün də, böyük komandalar üçün də idealdır.
Git istifadə edərkən tez-tez qarşılaşacağın bəzi əsas terminlər var. Dərin texniki detallara girmədən, ümumi məntiqi bilmək kifayətdir.
Repository — Layihənin saxlandığı əsas qovluq.
Commit — Etdiyin dəyişikliklərin yadda saxlanmış addımı.
Branch — Layihənin paralel işlənən versiyası.
Merge — Paralel dəyişiklikləri əsas layihəyə birləşdirmək.
Push / Pull — Lokal və online versiyalar arasında məlumat mübadiləsi.
Bu anlayışlar Git-in “əlifbası” kimidir — öyrəndikcə daha rahat işləyirsən.
Ümumi məntiq çox sadədir:
Bununla layihən həm qorunur, həm paylaşılır, həm də idarə olunur.
Yeni başlayanların Git-dən çəkinməsi normaldır. Amma bu qorxuların çoxu mifdir.
“Nəsə sındıraram” qorxusu
Əksinə — Git sındırdıqlarını düzəltmək üçündür.
“Çox qarışıqdır” düşüncəsi
Başlanğıcda yeni görünür, amma məntiqi çox sadədir.
“Sonra öyrənərəm” yanaşması
Bu, ən böyük səhvlərdən biridir.
Ən düzgün cavab:
Dərhal. İlk gündən.
Layihənin böyüklüyü vacib deyil:
Fərq etməz.
Erkən başlamaq sənə:
Git və GitHub öyrənmək proqramlaşdırma yolunda böyük addımdır.
Onlar sənə:
öyrədir.
Ən vacibi isə budur:
Git çətin deyil — sadəcə izahı çox vaxt çətin verilir.
Düzgün yanaşma və praktik izahla öyrənəndə proses həm maraqlı, həm də motivasiyaedici olur.
Əgər sən də proqramlaşdırmaya ciddi yanaşmaq, real layihə mühitini öyrənmək və Git-i praktik şəkildə mənimsəmək istəyirsənsə — bunu tək yox, düzgün istiqamətlə daha sürətli edə bilərsən.
